طبق گزارش مالی کامل سامسونگ که در ۳۰ آوریل ۲۰۲۶ منتشر شده، رئیس بخش حافظه این شرکت، «کیم جائهجون»، هشدار داده که کمبود شدید انواع حافظه حداقل تا سال ۲۰۲۷ ادامه خواهد داشت. به گفته سامسونگ، میزان پاسخگویی به تقاضای مشتریها به پایینترین سطح تاریخ رسیده، چون شرکتها دارن از الان برای تأمین حافظه در آینده عجله میکنن. این حرفها کاملاً شبیه هشدارهاییه که شرکت رقیب SK Hynix فقط یک هفته قبل در گزارش مالی خودش داده بود. با بنچفا تا پایان این گزارش همراه باشید.
سه غول بازار، یک هشدار مشترک
سامسونگ، SK Hynix و Micron Technology بیش از ۹۰٪ بازار جهانی حافظه DRAM رو در اختیار دارن. حالا وقتی دو تا از این سه بازیگر اصلی همزمان از کمبود چندساله حرف میزنن، طبیعیه که بازار نگران بشه.
بخش بزرگی از این کمبود به خاطر رشد انفجاری هوش مصنوعیه. سیستمهای AI مدرن برای کار کردن به حجم عظیمی از حافظه پرسرعت نیاز دارن تا بتونن دادهها رو بدون وقفه به GPUها و شتابدهندهها برسونن.
اینجاست که HBM (حافظه با پهنای باند بالا) وارد بازی میشه؛ نوعی DRAM پیشرفته که بهصورت لایهای روی هم قرار میگیره و سرعت انتقال داده فوقالعاده بالایی داره، اون هم در فاصلهای خیلی نزدیک به پردازنده.
HBM؛ حیاتی اما سخت و گرون
HBM عملاً تبدیل به یکی از قطعات کلیدی برای شتابدهندههای هوش مصنوعی شده. اما تولیدش اصلاً ساده نیست. این فناوری به تکنیکهای پیشرفتهای مثل اتصال دقیق لایهها، بستهبندی پیچیده و مهندسی سطح بالا نیاز داره. نتیجه؟ تولید محدود و تقاضایی که خیلی جلوتر از عرضه حرکت میکنه.
تأثیر دومینو روی کل بازار حافظه
ماجرا فقط به HBM ختم نمیشه. چون این نوع حافظه خودش زیرمجموعه DRAM حساب میشه، شرکتها دارن منابع تولید، سرمایهگذاری و حتی تیمهای مهندسیشون رو به سمت محصولات سودآور AI میبرن.
این تغییر جهت باعث میشه عرضه حافظههای معمولی که توی سرورها، کامپیوترها و موبایلها استفاده میشن، کمتر بشه. از اون طرف، تقاضا برای SSDهای سازمانی هم بالا رفته، چون دیتاسنترهای AI به فضای ذخیرهسازی عظیم نیاز دارن.
شرکتها به دنبال جایگزین هستن
در حالی که بازار تشنه همین حافظههای فعلیه، همزمان شرکتها دنبال راهحلهای جدید هم هستن. دلیلش هم مصرف برق بالای معماریهای فعلیه.
فناوریهایی مثل 3D X-DRAM و ZAM (Z-Angle Memory) در حال توسعهان تا مصرف انرژی رو کاهش بدن و محدودیتهای فعلی رو برطرف کنن. اما با وجود این تلاشها، فعلاً تقاضا برای تکنولوژیهای موجود همچنان سرسامآوره. این فشار میتونه اهرم خیلی خوبی برای توسعه فناوریهای جدید باشه چرا که شرکتها تحت این فشار میتونن بودجه بیشتری به R&D اختصاص بدن و زودتر این حافظهها رو راهی بازار کنن.
رزرو حافظه تا ۲۰۲۷!
سامسونگ گفته بعضی از مشتریها از الان ظرفیت تولید رو تا سال ۲۰۲۷ رزرو کردن! حتی رئیس SK Group هم قبلاً اشاره کرده بود که فشار تقاضای AI ممکنه تا ۲۰۳۰ ادامه داشته باشه.
سودهای نجومی برای غولها
این کمبود برای شرکتها خیلی هم بد نیست. برعکس، باعث رشد شدید درآمدشون شده.
- سود عملیاتی بخش نیمههادی سامسونگ در سهماهه اول ۲۰۲۶ به ۵۳.۷ تریلیون وون (حدود ۳۶ میلیارد دلار) رسیده که تقریباً ۹۴٪ کل سود شرکت بوده.
- SK Hynix هم رکورد زده و به درآمد ۵۲.۶ تریلیون وون و سود عملیاتی ۳۷.۶ تریلیون وون رسیده، که بخش زیادی ازش به فروش HBM مربوطه.
طبیعیه که شرکتها در حال حاضر دلیلی هم برای افزایش سرعت تولید نبینن و بخوان این روند رو حفظ کنن تا میزان سودشون رو بالا نگه دارن. با این حال فشار زیادی از همه سمت روی اونهاست تا تولید رو بالا ببرن.
این بار چرخه فرق داره
بازار حافظه همیشه بین مازاد عرضه و کمبود در نوسان بوده. اما تحلیلگرها معتقدن این بار داستان فرق داره، چون رشد هوش مصنوعی با سرعتی بیسابقه داره سختافزار میبلعه.
سرمایهگذاری سنگین، اما زمانبر
برای حل این بحران، شرکتها دارن حسابی سرمایهگذاری میکنن:
- سامسونگ در سال ۲۰۲۵ حدود ۴۶۵ میلیارد وون روی کارخانه شیآن سرمایهگذاری کرده (رشد ۶۷٪ نسبت به سال قبل)
- SK Hynix هم صدها میلیارد وون روی تأسیسات خودش در چین خرج کرده
اما مشکل اینجاست که ساخت و توسعه کارخانههای نیمههادی سالها زمان میبره. یعنی عرضه نمیتونه سریع به تقاضا برسه.
بحران فقط به حافظه محدود نیست
کمبود حافظه فقط یکی از مشکلاتیه که با رشد AI به وجود اومده. GPUها هم در خیلی از بخشهای صنعت به شدت کمیاب شدن. حتی گزارش شده بعضی مشتریها دارن چیپهایی رو میخرن که قبلاً اصلاً ارزشی نداشتن.
از اون طرف، مصرف برق هم تبدیل به یه گلوگاه جدی شده. دیتاسنترهای AI انرژی وحشتناکی مصرف میکنن و شرکتها دارن دنبال راهحلهای عجیبتری میرن. مثلاً Meta روی پروژههایی مثل انرژی خورشیدی فضایی سرمایهگذاری کرده که بتونه برق رو از فضا به زمین منتقل کنه!
